/  Inspiracje  / 

O projektowaniu książek słów kilka

W szkole zawsze uczono nas żeby nie oceniać książki po okładce. Jest w tym oczywiście dużo racji, bo dobra opowieść często bez winy swojej lub autora ubierana jest przez grafików w najróżniejsze odcienie nieporozumienia. Autorzy książek zazwyczaj nie mają wpływu na wygląd swojej pracy, to wydawnictwa przejmują dalsze działania związane z publikacją książki, w tym są odpowiedzialne za projekt graficzny.

Ideałem byłaby sytuacja, w której książka stanowi spójną całość, czyli jest zarówno dobrze napisana jak i dobrze zaprojektowana, dobrze przygotowana typograficznie i wydrukowana. Cała szata edytorska powinna być wykonana z jak największą starannością, tak aby czytelnik biorąc do ręki książkę odczuwał przyjemność w obcowaniu z nią. Tak aby zachwycała od pierwszej do ostatniej strony. Powinno się ją nie tylko czytać, ale też na nią patrzeć, badać palcami fakturę okładki i stron, poczuć zapach papieru. Na ogólne wrażenie składa się przecież każdy, nawet najmniejszy szczegół.

Dwie Siostry i Karakter

Są w Polsce wydawnictwa, dla których dobra książka to automatycznie też piękna książka. Z czasem ich liczba rośnie, tak jak rośnie świadomość odbioru książki jako całości. Jednym z nich jest Wydawnictwo Dwie Siostry założone w 2008 roku. Nie bez znaczenia jest fakt, że jedna z trzech założycielek (tak, są trzy Dwie Siostry), Ewa Stiasny jest grafikiem, a przed założeniem wydawnictwa prowadziła własne studio graficzne. Sama zilustrowała wydane przez Dwie Siostry książki: “Nie każdy umiał się przewrócić”, “Tydzień Konstancji”, “Ucieszki Cieszka” i “Urodziny prawie wszystkich”. Dba o to, aby wszystkie tytuły miały oprawę tak piękną jak treść. Wydawnictwo publikuje głównie książki dla dzieci, choć ostatnim ich bestsellerem jest „Jadłonomia”, książka o kuchni wegańskiej polskiej blogerki Marty Dymek. Są to książki, w których ilustracja czy też fotografie, z racji swojego przeznaczenia, grają bardzo ważną rolę. Dla Wydawnictwa Dwie Siostry wydawanie dobrych książek i pięknych książek jest tożsame – książka ma być do czytania i do oglądania.

Innym wydawnictwem, które wyróżnia się na polskim rynku niezwykłą dbałością o wygląd publikowanych książek jest Wydawnictwo Karakter. Publikują literaturę piękną i literaturę faktu, eseistykę oraz książki poświęcone projektowaniu, architekturze i sztuce. Podobnie jak w przypadku Dwóch Sióstr, tutaj też jeden z założycieli jest blisko związany z grafiką. Przemysław Dębski, bo o nim mowa, jest z zawodu projektantem książek. Pracował m.in. dla W.A.B., Wydawnictwa Literackiego czy też Świata Książki. W Karakterze odpowiada za szaty graficzne wszystkich publikacji. Jego pasję i wiedzę widać w każdej zaprojektowanej książce. Sukces jaki pomógł budować markę Wydawnictwa Karakter to wygranie konkursu na prawa do wydania książek Susan Sontag. Do tej pory wydali już siedem pozycji tej autorki i stanowią one ważną część przychodu wydawnictwa. Oprócz świetnej treści jaką są eseje Sontag cała seria ma wspólną typografię i podobny układ stron i mimo różnych rozmiarów, różnej kolorystyki, książki tworzą razem piękną kolekcję. Taka spójność, precyzja i świetny design charakteryzują każdą serię wydawniczą Karakteru.

Moda lubi Futurę

Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego jak szeroka wiedza teoretyczna potrzebna jest do zaprojektowania książki. Większość zasad projektowania książki zostało skodyfikowanych już na początku XVI wieku, ale współcześnie mało osób korzysta z nich projektując książki co niestety widać. Jak wysokie powinny być litery? Jaka powinna być interlinia? Jaki margines dolny a jaki górny? Jak szeroki powinien być blok tekstu? Jeśli nie znamy odpowiedzi na te pytania, to zaprojektujemy książkę, którą najzwyczajniej w świecie będzie się źle czytać. Dobra książka zaprasza do czytania i nie odciąga czytelnika od treści. Chcąc poznać tajniki dobrego projektowania książki musimy poznać m.in. kroje pisma, ich przeznaczenie, zasadę dobrej czytelności, podstawy technik drukarskich, czy też nauczyć się adiustacji maszynopisów. I tym sposobem dowiemy się m.in. tego, że beletrystykę czyta się dobrze gdy użyjemy jednej z tradycyjnych rodzin pism takich jak Garamond czy Baskerville, w instrukcjach obsługi gaśnicy przeciwpożarowej natomiast warto użyć Franklin Gothic albo Helveticę, a Futurę, elegancką i prostą, często znajdziemy w magazynach o modzie.

Które książki są doskonałe

Potrzebę docenienia dobrego projektu książek czują też organizatorzy konkursów na najpiękniejszą publikację. Polskie Towarzystwo Wydawców Książek corocznie wybiera najpiękniejsze polskie oprawy graficzne, te, które wyróżniają się na tle innych pomysłowością, starannością wykonania, wyczuciem smaku i dopasowaniem do warstwy tekstowej. Również co roku w Leipzig (już od 1963) odbywa się konkurs „Best Book Design from all over the World”. Międzynarodowe jury wybiera spośród finalistów krajowych edycji konkursu najpiękniejszą książkę świata. W zeszłym roku wybierali sposród 567 publikacji nadesłanych z 30 krajów.
W 2014 roku zwyciężyła publikacja o artystce Meret Oppenheim. Książkę zaprojektował duet grafików działających pod szyldem Bonbon – Valeria Bonin i Diego Bontognali. Całość zachwyca poziomem wykonania. W nagrodzonych projektach nie zabrakło też polskich twórców, brązowym medalem zostały uhonorowane dwa polskie projekty. Pierwszym z nich jest „Keiko” Tomasza Gudzowatego – album fotograficzny zaprojektowany został przez Marka Mielnickiego z veryniceworks. Jury zachwyciło m.in. użycie czerni – nawet w najciemniejszym fragmencie zdjęcia ciągle dobrze widać zróżnicowanie kształtów. Ta niezwykła plastyka świetnie buduje atmosferę bogactwem detali. Drugim projektem który został nagrodzony jest „Typografia niepokorna” Moniki Hanulak, gdzie prosty layout, obdarty z ozdobników, świetnie nawiązuje do wzorników i szablonów.

Niech będzie najpiękniej

Joanna Bator w wywiadzie dla nas wspomina włoską książkę kucharską ze zdjęciami potraw, które były tak piękne, że próbowała je wąchać. To jak oprawiona jest treść książki ma niesamowity wpływ na ludzką wyobraźnię. Nie oceniajmy książki po okładce, ale oceniajmy okładki ksiażek. Bo najpiękniej jest jak dobra opowieść oprawiona jest w dobrą oprawę.


tekst:Marta Dudź

fotografia: Olivier Sutter

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.